Monument in de mist

maandag 21 november 2011 door: Jurgen Pigmans

De Brabantse Monumentenprijs is een mooie stimulans. De winnaar ontvangt niet alleen een bronzen plaquette en 2.000 euro (of een kunstwerk dat die waarde vertegenwoordigt), maar vooral aandacht en prestige. "Jouw monument mag er zeker zijn!" Dat vindt althans de jury.

Die jury reikte vorige week voor de 23ste keer de Brabantse Monumentenprijs uit. Deze keer ging hij naar de Bossche Verkadefabriek. Toepasselijk, want het thema van 2011 was immers 'gebouwen tot vermaak'. In die categorie is dit stukje herbestemd industrieel erfgoed van 's-Hertogenbosch een van de koplopers. Met recht een monument. Die term 'monument' is alleen niet zo glashelder als je op het eerste gezicht zou verwachten.

Je kunt bij het begrip 'monument' natuurlijk denken aan 'kerken, kloosters en kastelen', wellicht enigszins uitgebreid met 'pleinen en standbeelden'. De afgelopen 23 winnaars van de Monumentenprijs vallen nagenoeg allemaal in deze 'stenen' categorie. Behalve dit soort architectonische monumenten is Noord-Brabant echter ook rijk aan archeologische monumenten. Daarbij speelt esthetiek vaak een minder prominente rol en gaat het vooral om herbeleven. Dan is het monument niet alleen "iets dat opzettelijk bestemd is om de herinnering aan iemand of iets te bewaren", zoals Van Dale het omschrijft, maar juist ook bedoeld om het verleden op te roepen.

Het Osse Vorstengraf in de mist (foto: Jurgen Pigmans).Wanneer je dan reizend door het Brabantse buitengebied ineens de reconstructie van een prehistorisch grafveld ziet opdoemen uit de dikke najaarsmist, komt die plek echt tot leven. Het moderne Brabant van bedrijventerreinen en hoogspanningsmasten ligt in de nevel verscholen en al dat herinnert aan de nabijgelegen asfaltweg is het geluid van een enkele auto. Verder waan je je in een lang vervlogen verleden, op een dodenakker van onze verre voorouders. Het weer helpt dan uiteraard erg mee: mist doet het natuurlijk op begraafplaatsen altijd wel goed.

Toch zal het Vorstengraf waarschijnlijk niet snel de Monumentenprijs winnen. Hetzelfde geldt voor een andere plaats van herinnering, iets verder naar het oosten gelegen, in hetzelfde groene gebied tussen Heesch en Oss. Die locatie valt weliswaar in de categorie 'kerken, kloosters en kastelen' en biedt evenzeer een spookachtig aanzicht in de dikke najaarsmist, maar is jammer genoeg geen officieel monument.

Het voormalige klooster 'Fons Vitae' is tegenwoordig een plek van 'bewaking door bewoning', zo vertelt het bord bij de toegangspoort. Van die nieuwe bewoners is alleen niet veel te merken. De Benedictinessen hebben het pand en terrein in ieder geval zelf al zes jaar geleden verlaten. Op donderdag 1 december 2005 gingen de kerk en het gastenverblijf dicht en werd het klooster voor het publiek gesloten. De laatste, hoogbejaarde zusters verhuisden daarna samen naar een verzorgingshuis.

Het voormalige klooster van de Benedictinessen, in het buitengebied tussen Heesch en Oss (foto: Jurgen Pigmans)Of de zusters het tijdelijke inmiddels voor het eeuwige hebben verruild, weet ik niet. Mocht dat nog niet zo zijn en de Benedictinessen zich dus nog onder ons bevinden, dan is hun huidige verblijfplaats misschien wel een goede kandidaat voor de Monumentenprijs van volgend jaar. Het thema van 2012? 'Gebouwen voor zorg'!

 

 

 

 

 



reactiesMonument Landschap 


Thuis in Brabant
 
Links | Colofon