Who shot Van Gogh?

dinsdag 1 november 2011 door: Jurgen Pigmans

Graf Vincent van GoghExcuses, want anders dan de titel wellicht doet vermoeden, gaat het hier niet om de moord op filmmaker Theo, deze week alweer zeven jaar geleden. Het gaat hier om de dood van de man die ontegenzeggelijk de allerbekendste Brabander is: Vincent van Gogh.

Die status van internationale beroemdheid behoud je natuurlijk alleen als je met regelmaat verschijnt in het nieuws, bij voorkeur wereldnieuws. En dan het liefst nog met enige controverse. Zijn al je schilderijen wel echt door jou gemaakt? Sneed je nu daadwerkelijk je eigen oorlel af of was het toch een uit de hand gelopen ruzie met vriend en medekunstenaar Paul Gauguin? Het nieuws halen: dat kan Vincent als geen ander. Pas geleden was het weer raak.

Pleegde de geboren Zundertenaar toch zelfmoord door zich in een Frans graanveld in de borst te schieten? Of was het moord? Dat laatste beweren twee gerenommeerde Amerikaanse auteurs in hun recent verschenen biografie over de getormenteerde kunstenaar. Van Gogh zou niet de hand aan zichzelf hebben geslagen, maar, moe van het leven, de schuld van een uit de hand gelopen pesterij op zich hebben genomen. De echte schutter was in deze theorie een van twee Parijse broers die tijdens de bewuste zomer in 1890 met hun ouders in Auvers-sur-Oise vertoefden. Vincent kwam prompt weer voor in alle 'headlines'.

Dat weet hij telkens weer goed te doen. Begin dit jaar ontstond er zo een kleine discussie (op Brabants niveau) omtrent een van de weinige foto's die bekend zijn van de kunstenaar. Het gaat om een klassenfoto uit 1866 waarop de dertienjarige Vincent, toen student aan de Tilburgse Rijks-HBS Koning Willem II, te zien zou zijn. Maar de meningen zijn verdeeld over wie van de jonge kopjes op de vervaagde foto nu daadwerkelijk de toekomstige schilder is. Datzelfde geldt voor een andere foto van een klein decennium later, uit begin jaren zeventig van de negentiende eeuw. Kijkend naar de gelaatstrekken valt in ieder geval niet te ontkennen dat hier een foto van een Van Gogh geschoten is. Wie is daarop te zien? De een hoopt Vincent, de ander zweert bij jongere broer Theo.

Van zijn schilderijen, zijn oor afsnijden, tot de foto's en zijn dood: het gaat telkens om een interessante herinterpretatie van de feiten, aangevuld met persoonlijke vermoedens en aannames. Maar let op de woorden 'interpretatie', 'vermoedens' en 'aannames': zekerheid zal er in dit geval vermoedelijk nooit komen. Is dat erg? Voor de biograaf misschien wel, maar voor het mysterie rondom de man niet. Vincent leeft! Juist door de aandacht die hij blijft oproepen.



reactiesCultuurhistorie Kunst 


Thuis in Brabant
 
Links | Colofon