Bijna Belgen

donderdag 7 juni 2012 door: Jurgen Pigmans

Het EK voetbal staat voor de deur. Hele volkswijken kleuren weer oranje en overal zijn vlaggen en spandoeken met ‘Hup, Holland, Hup!’ te zien. Ook in Noord-Brabant. Begrijpelijk, maar het had niet veel gescheeld of er zou hier nu weinig te vieren zijn geweest. Wij waren namelijk bijna Belgen.

Ooit werden alle mensen die de streek tussen de Seine en de Rijn bewoonden ‘Belgen’ genoemd. Dus ook de inwoners van wat nu Noord-Brabant is. Of ze zichzelf daadwerkelijk zo zagen, is de vraag, maar de Romeinen onder aanvoering van Julius Caesar vonden het blijkbaar wel een toepasselijke benaming voor alle stammen die zij in dat gebied tegenkwamen.

Vele eeuwen later (maar nog steeds erg lang geleden) werd de Latijnse term ‘Belgica’ gebruikt als synoniem voor alle Lage Landen, van de Franstalige in het zuiden, tot de Friese in het noorden. Ook de bekende Amerikaanse kolonie waar Nieuw-Amsterdam (het huidige New York) in de zeventiende eeuw de hoofdstad van was, stond bekend als ‘Nova Belgica’.

'Benelucky'. Het figuurtje stelt een kruising voor tussen een leeuw en een duiveltje en was de mascotte van het EK voetbal in 2000, de laatste keer dat Nederland en Belgie weer 'samen' waren.Daarna begon de boel een beetje uit elkaar te lopen. Het noorden van de Nederlanden, dat zich definitief had vrijgevochten van ‘den koning van Hispanje’, ontwikkelde zich in die tijd tot een wereldmacht. Het was in naam een Verenigde Republiek van zeven (van de oorspronkelijk zeventien) Nederlanden, maar werd in de praktijk gedomineerd door het gewest Holland en de familie Van Oranje-Nassau.

Het zuiden bleef eerst Spaans, werd daarna Oostenrijks en nog later Frans. Met Holland en Oranje had het weinig meer van doen. Het gevolg van de oorlog tegen Spanje was ook dat het hertogdom Brabant was opgedeeld. Brabant lag sindsdien in twee verschillende landen.

Tot 1813. De Franse keizer Napoleon was zo goed als verslagen – al zou hij nog één keer flink tegenstribbelen bij Waterloo – en het noorden en zuiden van de Nederlanden werden weer samengevoegd tot één koninkrijk. Aan het hoofd kwam een Oranje te staan, die niet geheel toevallig ook Willem heette. Hij was de eerste Oranje die zich koning van een Verenigd Nederland mocht noemen.

Lang duurde dat niet. In 1830 sloeg namelijk de vlam in de zuidelijke pan. In plaats van verzoenend en begripvol op te treden, reageerde Willem I hardhandig. Hij stuurde zijn leger naar het zuiden en boekte in het begin flinke successen tegen de opstandelingen, die hun nieuwe land België noemden. Onder grote diplomatieke druk werd Willem echter gedwongen het zuiden op te geven. Een verzoening zat er niet meer in. Het zou zelfs nog tot 1839 duren voordat de vrede definitief werd geregeld; tot die tijd eisten de nieuwe Belgen namelijk de hele provincie Limburg op, maar dat ging Willem veel te ver.

En Noord-Brabant dan? Noord-Brabant werd met argwaan bekeken. Het sloot zich niet aan bij de Belgische Revolutie, maar veel enthousiasme voor ‘Holland’ was er ook niet. Noord-Brabantse soldaten werden bewust naar het hoge noorden gestuurd, om te voorkomen dat ze zich zouden aansluiten bij de opstand. Ze werden in dit deel van Nederland vervangen door ‘vreemde’ troepen van boven de rivieren. Dat de toenmalige Noord-Brabantse gouverneur van de provincie stamde uit een belangrijke Vlaamse familie, versterkte het noordelijke wantrouwen nog verder.

De gouverneur bleek echter verrassend Oranjegezind en nam maatregelen om iedere poging van revolutionair verzet in de kiem te smoren. Noord-Brabant koos zodoende uiteindelijk toch voor het noorden.

Nu zijn wij hier dus al bijna twee eeuwen Nederlanders. Bijna waren we Belgen geweest. Zo vreemd zou dat nou ook weer niet zijn. Misschien in sommige gevallen zelfs wel toepasselijker. Als Belgische Noord-Brabanders zouden we voorafgaand aan het voetbal uit volle borst ‘De Brabançonne’ meezingen, zwaaien met een vlag in de kleuren van het hertogdom Brabant en onze aanstaande troonopvolger, die tevens ‘Hertog van Brabant’ is, op de eretribune zien zitten.

België heeft alleen jammer genoeg al tien jaar niet meer de eindronde van een groot toernooi gehaald. ‘Ons' Oranje presteert dan toch aanzienlijk beter. Bovendien wordt de vraag steeds luider gesteld, hoe lang België als land überhaupt nog zal bestaan.

Het is uiteraard geen afdoende verklaring, maar het maakt het zwaaien met een oranje vlaggetje wel gemakkelijker. En het kan haast geen toeval zijn dat de meest oranje straat van Nederland wederom in Goirle te vinden is, slechts vijf kilometer verwijderd van de Belgische grens. Noord-Brabanders: in een paar eeuwen tijd van Bijna-Belgen, naar volbloed Hollanders.

 



reactiesCultuurhistorie Volkscultuur 


Thuis in Brabant
 
Links | Colofon