Taal van Tilburg

donderdag 24 mei 2012 door: Jos Swanenberg

Het Stadsmuseum in Tilburg is op zoek naar de taal van Tilburg. Niet alleen het stadsdialect vormt onderwerp van het project, maar ook de taal van de multiculturele stad, die Tilburg tegenwoordig is. Het project ‘De Taal van Tilburg’ mag nu al, en we zijn nog niet eens halverwege, een groot succes genoemd worden. Op allerlei verschillende manieren wordt de taal van Tilburg onder de loep genomen.

1. Rappen op z’n Tilburgs

Neem nu rapper Timmietex, oftewel Tim van Dongen. Tim is geboren en getogen in de Tilburgse wijk de Reeshof. Hij praat een aardig mondje Tilburgs maar houdt er zo zijn eigen vocabulaire op na. Typisch Tilburgs? Niet helemaal als we kijken naar het authentieke, traditionele dialect, zoals we dat bij het Grôot Dikteej kunnen horen. Toch spreekt hij wel degelijk de taal van Tilburg. Timmietex vraagt hedendaagse jongeren in Tilburg: wat is jullie taal?

2. Tilburgs Twitteren
Merel Otten doorzoekt sinds 1 mei honderd dagen lang de tweets waarin ‘Tilburg’ voorkomt, om een beeld te geven van wat ‘de Taal van Tilburg’ op Twitter is. Merel kijkt naar de soort boodschap die in de tweets te vinden is, welk woordgebruik er wordt toegepast (vooral gelet op formeel/informeel taalgebruik) en wat er wordt gezegd en bedoeld (dat zal vaak overeenkomen). Dit laatste aspect hangt sterk samen met de laatste vraag: wat is het imago van Tilburg dat in de tweets naar voren komt? Een belangrijke vraag die er ook sterk mee samenhangt, is het taalgebruik van de mensen die over Tilburg twitteren. Gebeurt dit voornamelijk in het ABN, Tilburgs dialect, andere talen of mengvormen? En hangt dit samen met de mededeling die gedaan wordt of het effect dat men wil bereiken?

3. Linguistic Landscape
De Tilburgse Foto Akkedemie organiseert een fotowedstrijd. Als je in Tilburg om je heen kijkt zie je overal talrijke uitingen van de hedendaagse taal van de zesde stad van het land. Dat kan bijvoorbeeld Arabisch zijn op de winkelruit van een islamslagerij, graffiti, reclames of oude opschriften zoals tegen de gevel van het vroegere café Souvenir des Montagnards aan het Korvelplein. Zo zijn er zeer veel opschriften die zich laten ‘lezen’ als een boek over hedendaags Tilburg. We noemen dat in de taalwetenschap een ‘linguistic landscape’.

4. Houdoe, baaj baaj
'Kènderkwèèk is een dialectliedjesfestival dat jaarlijks wordt georganiseerd door Factorium Tilburg, Stichting Tilburgse Taol en Stadsmuseum Tilburg. In het kader van 'Taal van Tilburg' werd dit jaar een lied geschreven door Harry Swinkels over de meertalige stad: houdoe, houdoe, baaj, baaj.

5. Tilburgse Turken
Jetske van der Velden doet onderzoek naar Tilburgse Turken. Toen in de jaren ’60 de eerste Turken naar Tilburg kwamen werd nog gedacht dat deze gastarbeiders tijdelijk in Tilburg zouden blijven. Het beleid van de overheid en de gemeente Tilburg was dan ook gericht op de verbetering van kansen voor buitenlanders, ‘maar op zo’n manier dat daarmee hen mogelijkheden voor terugkeer niet zouden worden ondermijnd’. In eerste instantie bevorderde de gemeente Tilburg de integratie tussen Turken en Tilburgers dus niet, maar besteedde vooral aandacht aan ‘het behoud van eigen taal en cultuur’ van de Turken door hen eigen ruimtes te geven waar ze bijvoorbeeld hun godsdienst uit konden oefenen, en door op scholen het ‘Onderwijs in Eigen Taal en Cultuur' (OETC) in te stellen voor Turkse kinderen. De eerste gastarbeiders woonden bij elkaar in pensions en hadden daarbuiten weinig tot geen sociale contacten. Pas toen de gezinshereniging op gang kwam en er hier en daar Turkse gezinnen komen wonen, kwam er in verschillende wijken en buurten wat contact op gang tussen Turken en Tilburgers. De gasten bleven, en werden Tilburgse Turken.

6. Traditioneel dialect
En het Tilburgse stadsdialect dan? Komt dat aan de orde in ‘De Taal van Tilburg’. Reken maar, onder meer door Ed Schilders, die vanuit zijn magnifieke uitvalsbasis CuBra hetTilburgs Woordenboek van Wil Sterenborg optuigt tot een multimediaal monument en een groot aantal dialectopnames van de Tilburgse heemkundekring helpt ontsluiten.

En er is nóg meer



reactiesDialect Cultuur 


Thuis in Brabant
 
Links | Colofon