Zo klinkt het dus

woensdag 22 februari 2012 door: Jos Swanenberg

Over Brabantse dialecten is al behoorlijk wat geschreven. In sommige gebieden in Noord-Brabant is de oogst nog heel mager, maar voor andere dialecten is de beschrijving al vergevorderd. Ik denk dat het Tilburgs momenteel voorop staat, met onder andere Goedgetòld, de Tilbörgse Diksjenèèr, van Paul Spapens e.a. voor de woordenschat, en met Het stadsdialekt van Tilburg (klank- en vormleer) van Dirk Boutkan en Maarten Kossmann voor de grammatica.

Zo kun je heel veel lezen over het dialect van Tilburg, maar hoe goed en mooi het ook is, je kunt het nog steeds niet horen. Hoe klinkt het nu precies? Op basis van geschreven dialect is er nauwelijks een voorstelling van te maken. Maar sinds het najaar van 2009 hebben we de beschikking over een enorme verzameling van gesproken dialect, gewoon te beluisteren via internet! Daar kun je dat Tilburgse dialect beluisteren. Er is een opname van 23 minuten, gemaakt op 6 november 1963. Drie Tilburgers spreken over de kleermakerij, over hun werktijden, over seizoenen, de kermis (ja, in Tilburg, vaneiges), vakantie, levensstandaard en de tuin. Zij zijn kostuumnaaister (geboren in 1905), huishoudster (1905) en maatschappelijk werker (1917). Volgens de beschrijving van het fragment (de geluidsopname is hier te vinden) zijn het drie dames, maar de maatschappelijk werker is overduidelijk een man.

De verzameling “Soundbites” vindt u op de website van het Meertens—Instituut. Vele honderden uren geluidsmateriaal werden in de afgelopen decennia verzameld door onderzoekers van het Meertens Instituut (KNAW). Wie ze allemaal wil horen, moet daar ongeveer zes weken voor uit trekken en continu luisteren. Sinds de jaren vijftig maakten onderzoekers van het instituut in heel het land opnamen waarbij de dialectsprekers min of meer vrijuit spraken over onderwerpen naar eigen keuze. Het streven was hierbij om een landelijke dekking te krijgen, en zo geeft de website als geheel inzicht in de gesproken dialecten van het Nederlands rond het midden van de vorige eeuw. Naast de Nederlandse dialectopnamen bevat dit archief ook opnamen uit Vlaanderen en van Nederlandse emigranten in den vreemde, zoals de Verenigde Staten of Brazilië.

Al het hier geplaatste materiaal is vrij beschikbaar voor dialectologisch, historisch of ander onderzoek. De opnamen laten allerlei verschillende dialecten horen, maar de gesprekken gaan natuurlijk ook ergens over, over het leven van alledag vooral, armoede, werkverschaffing, sociale omstandigheden en lokale gebruiken. Zo geven ze hun eigen historisch beeld van Nederland. Onderzoekers wordt gevraagd bij publicatie als bron deze website te vermelden.



reactiesDialect 


Thuis in Brabant
 
Links | Colofon