Harba Lorifa

woensdag 3 juli 2013 door: Jos Swanenberg

‘Harba Lorifa, zong den hertog, Harba Lorifa!’ de beroemde regel uit het lied dat in 1947 geschreven werd door dichter Harrie Beex op muziek van componist Floris van de Putt, heeft tot veel discussie geleid. Noord-Brabant heeft geen officieel volkslied, maar voor velen is dit lied toch de meest geschikte kandidaat. En wat betekent toch ‘Harba Lorifa’? Beex heeft de woorden overgenomen uit een minnelied, toegeschreven aan dé Brabantse hertog Jan I (1252 of 54-1294) zelf: Eens Meien Morgens Vroe.  

harba


Voorgestelde etymologieën
Harba Lorifa zou een verbastering zijn, ofwel van het Provençaalse ‘Herba flors fa (het kruid staat in bloei), ofwel van het Latijnse ‘Herba flores facit’ (het kruid brengt bloemen voort). Dat is dan bedoeld als metafoor, niet voor het vruchtbare Brabant, maar als ode aan het vruchtbare hertogsgeslacht van Jan Primus. Ook is beweerd dat Harba de oude Dietse naam is voor Brabant zelf (maar waar dat op gebaseerd is?), en Lorifa een vervorming van L’oriflamme: gouden vlag, vaandel of banier. Het woord is gebaseerd op aurea flamma, vlag van goud. Het was de naam van het banier van de abdij van Saint-Denis dat vanaf 1124 door de Franse koningen werd meegevoerd in veldslagen en dat na de slag van Poitiers in 1356 het officiële koningsvaandel zou worden.

Uit Arabische hoek komt de suggestie dat Harba Lorifa, natuurlijk, van Arabische origine is. Meegenomen door de Kruisvaarders. Anderen doen de woorden af als betekenisloos, een muzikaal klinkend deuntje, te vergelijken met “tralalala”, “pompie-dompie-dom” of “tiereliereliere, tierelierelom”.

Pierre van Erve, gastblogger bij het BHIC werpt er nog eens een nieuw licht op. Van Erve volgt de etymologie van Lorifa als afgeleid uit L’oriflamme. Maar voor het eerste deel, Harba, komt hij met een nieuw voorstel: dat zou een door niet-Frans sprekenden verbasterd woord zijn en eigenlijk ‘à bas’ moeten zijn. “Naar beneden met die vlag” wordt er dus geroepen als we Harba Lorifa zingen, als protest tegen de Franse koning.

De verklaring voor Harba Lorifa als “à bas l’oriflamme” is interessant, volgens mij niet minder waarschijnlijk dan eerder voorgestelde verklaringen en bij mijn weten nog niet eerder te berde gebracht. Wie weet het beter?



reactiesEtymologie Cultuurhistorie 


Thuis in Brabant
 
Links | Colofon