Helden-Panningen in Brabant?

donderdag 2 mei 2013 door: Theo Cuijpers

Hotel Antiek.Een pijnlijk moment heel lang gelden was, toen mij bij een friettent, die op de plek van het voorval patatkraam werd genoemd, werd toegebeten: ‘Hé Limburger niet voordringen”. Heel vervelend, niet vanwege het voordringverwijt, maar omdat ik voor een inwoner van Limburg of werd aangezien. Misschien reageerde ik wel wat overgevoelig. Limburg en de Limburgers waren mij niet vreemd, integendeel het grootste deel van mijn familie woonde en woont daar. Sterker nog, mijn ouders komen er vandaan. Ik wil een conceptie op Limburgse bodem niet uitsluiten, maar verder ben ik geboren en getogen Brabander. Ik ken de Limburgers zo goed, dat ik sterk de neiging heb in identiteitsdiscussies de Brabander te omschrijven als een Zuid-Nederlander, zonder de slechte eigenschappen van de Limburger. De lezer begrijpt dat verwarren van Limburgers en Brabanders voor iemand die de verschillen zo goed heeft leren kennen, heel slecht valt.

Het gevoel van toen bij die patatkraam dook opens weer op toen ik het Boekenweekgeschenk van dit jaar zat te lezen. Geschreven door Kees van Kooten met als thema en titel ‘De verrekijker’. Die was van zijn vader  en het boekje beschrijf de zoektocht naar de oorsprong daarvan. Zijn vader was  volgens zoonlief Kees, handelsreiziger met als rayon Zuid- en Midden-Brabant. Een blik van de auteur op de atlas had geleerd dat zo’n rayon niet waarschijnlijk was. Wat is Zuid-Brabant? De naam van de voormalige Belgische provincie Brabant, die tot 1995 bestond en tussen 1815 en 1830 zo heette. Dat zal wel niet bij het gebied van de oude Van Kooten hebben gehoord. Zuid-Brabant als het zuiden van (Noord)-Brabant is een nooit gebruikte geografische aanduiding, zoals ook Oost-Limburg niet bestaat. Zuid-Brabant klinkt misschien voor Hollanders lekker ver weg, net als Zuid-Limburg.

Mariaplein met kerk in Helden.Die vader van Van Kooten, met dat merkwaardige rayon, logeerde in zijn rayon in Hotel Antiek in Helden-Panningen, ‘gelegen in de Peel, behaaglijk dicht bij elkaar’. Dat hotel bestaat echt. Kees beschrijft, hoe hij zijn vader vroeger daar vroeger op zijn dienstreizen soms logeerde, Kees moest daar ook zijn om voor  te lezen in de bibliotheek. Hij stelde zich voor aan de hotelbalie en daar bleek men zijn vader nog te kennen. Daarna vertelt hij hoe hij op de plek zat waar zijn vader vroeger zat en hoe hij keek op het grote olieverfschilderij van een Brabants vennenpartij, dat zijn vader ook gezien moet hebben. Kees zat daarna zwijgend in Hotel Antiek het Brabants Dagblad zat te lezen. Een van de aanwezige dorpsbewoners vroeg of de krant ook iets schreef over de kerkrazzia van 8 oktober 1944. In het gesprek daarna wordt de Brabantse couleur local van het hele gebeuren aangescherpt door de taal van de man ‘Weedegewaddegedoet?’en zo. De kerkrazzia van 8 oktober is geen verzinsel van de schrijver. Op de website www.kerkrazzia.nl staat te lezen: ‘Op zondag 8 oktober 1944 voerden de Duitsers in het Brabantse Helenaveen en de Limburgse dorpen op de westoever van de Maas een grootscheepse slavenjacht uit. In alle stilte omsingelden ze de dorpen en wachtten totdat de kerken vol zaten voor de Heilige Mis. En toen sloegen ze hun slag. De mannen in de kerken zaten als ratten in de val. Daarna werd er huis aan huis gezocht naar de overige mannen. Velen verstopten zich in hun onvindbare schuilplekken of in de bossen en de moerassen van de Peel. Maar 2000 mannen waren het slachtoffer. Zij werden gedeporteerd naar Duitsland.’ Dus geen Brabants verschijnsel. met uitzondering van het grensdorp Helenaveen.

Misschien dat voor een Hagenees, zoals Kees van Kooten, verschillen tussen Brabanders en Limburgers niet zo groot zijn en ook niet van belang en dat een schrijver de twee door elkaar mag husselen als dat voor zijn verhaal uitkomt. Maar Helden-Panningen ligt helemaal in Limburg en er lag zeker geen Brabants Dagblad op de leestafel. En ‘Weedegewaddegedoet heet daar ‘wistewelwazeduest’. Iemand die in zijn contreien er blijk van geeft het verschil tussen Hagenaars en Rotterdammers niet te kennen is een ongelooflijke provinciaal. Omgekeerd geldt dat ook voor de Randstedeling Kees van Kooten die de er blijk van geeft niet te begrijpen dat Brabant en Limburg iets anders is.



reactiesLiteratuur Identiteit 


Thuis in Brabant
 
Links | Colofon