Sneeuwwitje woonde in de hoofdstad van Brabant

woensdag 6 maart 2013 door: Jos Swanenberg

 


Vraag naar het meest bekende sprookje en de kans is groot dat je ‘Sneeuwwitje’ als antwoord krijgt. Laat Sneeuwwitje nu in de hoofdstad van Brabant gewoond hebben! Wist ik helemaal niet, maar een tweet van Suzanne Hendriks, @HistorynerdXL, maakte me er attent op.

In de televisieserie "Märchen & Sagen - Botschaften aus der Wirklichkeit" van ZDF worden de historische achtergronden van bekende en minder bekende sprookjes als Sneeuwwitje, de Rattenvanger van Hamelen en De Sterrendaalders uiteengezet. Want hoe fantastisch de sprookjes ook mogen zijn, meestal berusten zij op historische gebeurtenissen.

Onderzoeker Eckhard Sander vond in de archieven van Bad Wildungen bij Kassel 16e eeuwse documenten die aan de basis van dit sprookje liggen, dat in 1812 voor het eerst werd gepubliceerd door de gebroeders Grimm. Die documenten handelen over Fräulein Margaretha von Waldeck, die tot over de grenzen werd geroemd om haar schoonheid en die onder de knoet van een strenge stiefmoeder leefde. Dat Margaretha blond was, en dus niet leek op de stereotiepe Sneeuwwitje die we van de Disneyfilm uit 1937 kennen, is geen bezwaar: in een oerversie uit 1808 is het haar van Sneeuwwitje nog gelb volgens de gebroeders Grimm. In latere versies maken ze het pas zwart als ebbenhout.

Toen Maragretha 16 werd, stuurde haar vader haar naar het keizerlijke hof van Brabant, in Brussel. De jonge hofdame moest de politieke etiquette aan het hof van Karel V leren kennen maar vooral ook een rijke prins aan de haak zien te slaan. Ze werd een populaire persoon aan het hof en ontving kostbare geschenken van de Spaanse troonopvolger, Philips II, maar ook van zijn rivalen, waaronder graaf Egmond, die later ook letterlijk in Brussel zijn hoofd zou verliezen.

Maar op 21-jarige leeftijd stierf Margaretha te Brussel (13 maart 1554). Ze heeft voor haar dood nog een brief aan haar vader geschreven waarin ze haar dood al voorspelde. Blijkbaar was ze in moeilijkheden gekomen. Is ze uit de weg geruimd? Philips schijnt Margaretha te hebben willen huwen, hoewel dat natuurlijk ver beneden zijn stand zou zijn geweest. Haar vader vermoedde in elk geval dat ze vergifitgd werd, aldus de familiekronieken. Maar de precieze intriges aan het Brabantse hof van Brussel blijven in sluieren gehuld.

Eckhard Sander stelt dat dit verhaal uit de geschiedenis van Brabant inspiratiebron voor de gebroeders Grimm geweest moet zijn. Dorte, de vrouw van Wilhelm Grimm, bezocht kuuroord Bad Wildungen regelmatig en twee informanten van de Grimms woonden vlakbij het slot van de graven Zu Waldeck. Een van hen moet het verhaal van Margaretha aan de Grimms verteld hebben. Opvallend is trouwens dat het sprookje, ook als het in het Hoogduits werd verteld, toch met de Nederduitse titel Sneewittchen genoemd werd (dus niet Schneeweißchen).



reactiesLiteratuur Cultuurhistorie 


Thuis in Brabant
 
Links | Colofon