Beleg van 's-Hertogenbosch (1629)

De inname van 's-Hertogenbosch was een van de strategisch belangrijke overwinningen van de Republiek in de Tachtigjarige Oorlog. Deze ook in logistiek opzicht ongekende operatie was mogelijk geworden door de opbrengst van de Spaanse zilvervloot die in 1628 door Piet Hein was veroverd. Er was ook alle reden toe omdat het gematigde bewind van de Spaanse landvoogden Albrecht en Isabella in 1621 eindigde door het overlijden van Albrecht. In dat jaar eindigde ook het Twaalfjarig bestand dat de aartshertogen hadden willen verlengen. De nieuwe Spaanse koning Filips IV dacht daar anders over en koos voor de aanval.

's-Hertogenbosch was vanaf het begin van de Tachtigjarige Oorlog in Spaanse handen, ondanks een hevige tegenstellingen tussen geloofsgroepen en twee pogingen van Maurits de stad in te nemen. Tijdens het Twaalfjarig Bestand werd de stad zwaar versterkt en vrijwel niemand geloofde dat deze vesting, omringd door water en drassig terrein, ooit kon worden ingenomen. De stad kreeg daarom de bijnaam 'de moerasdraak'.

Met het geld van de zilvervloot deed Frederik Hendrik een poging deze moerasdraak te verslaan in de wetenschap dat wie Den Bosch in bezit had, feitelijk meester was in het hele gebied van het huidige Noord-Brabant. Daarmee zou de veiligheid van de Republiek sterk vergroot woorden.

In het voorjaar van 1629 sloeg Frederik Hendrik zijn kamp op buiten de stadsmuren. Hij liet in enkele weken tijd om de stad twee dijken aanleggen van bijna twee meter hoogte. De buitenste was gericht op aanvallen van buitenaf; de binnenste diende voor aanvallen richting stad.

Er begon een lange belegering van vijf maanden waarbij 's-Hertogenbosch onophoudelijk werd bestookt, tot er een bres werd geslagen in een bolwerk en de positie van de stad onhoudbaar werd. Op 14 september 1629 moest het Bossche garnizoen de strijd opgeven.

De gevolgen van deze overgave en van de breuk met het hertogdom Brabant voor zowel de stad als Noord-Brabant waren enorm. De onduidelijke periode vanaf de inname van Den Bosch tot aan de Vrede van Münster wordt voor Brabant de retorsieperiode genoemd.