Slag van Leckerbeetje

Op 5 februari 1600 vond op de Vughterheide voor de muren van de stad een duel plaats tussen 22 ruiters van het Staatse en 22 van het aartshertogelijke leger: de slag van Leckerbeetje. Het treffen leek op een middeleeuws toernooi en liep dramatisch af. Het sprak dan ook erg tot de verbeelding van tijdgenoten.

Aanvoerder van de Staatsen was de Normandiër De Bréauté. De aartshertogelijke troepen stonden onder bevel van een Bossche officier met de bijnaam 'Leckerbeetje'. Zijn echte naam was Gerard Abrahams van Houwelingen.

Het hier afgebeelde schilderij naar Sebastiaan Vranckx toont het hoogtepunt van de strijd. 

Aan weerszijden blazen trompetters het sein voor het gevecht. De staatse troepen dragen groenkleurige banden rond de arm, de aartshertogelijke soldaten rode sjerpen of armbanden. Rechts zit op het bruine paard en met op zijn helm een grote pluimentooi de geharnaste De Bréauté.

Linksonder ligt Leckerbeetje, die al bij het eerste treffen sneuvelde. Maar ondanks deze vroege tegenvaller zullen de troepen van de gesneuvelde Leckerbeetje zich hergroeperen en zegevieren. De Breauté en vier van zijn soldaten werden gevangen genomen en door het Bossche gepeupel vermoord. Ook alle andere staatse ruiters sneuvelden of werden achteraf omgebracht.

Het was een merkwaardig incident in de lange oorlog. De militaire of strategische betekenis ervan ontbrak volledig, maar het heeft lange tijd tot de verbeelding gesproken en is talloze malen afgebeeld. Er zijn alleen al vijftig schilderijen van gemaakt.

Het Noordbrabants Museum bewaart ook nog een maliënkolder, een vest van in elkaar gedraaide metalen ringetjes, dat volgens de overlevering werd gedragen door Gerard Abrahams van Houwelingen tijdens de slag waarin hij zijn leven verloor. In het maliënkolder is nog een kogelgat te zien.