Karel V (1500-1558)

Karel V (1500-1558) was de zoon van Filips de Schone en Johanna van Castilië. Zijn vader stierf toen hij zes jaar oud was. Omdat zijn moeder mentaal instabiel was, werd hij opgevoed in Mechelen onder toezicht van zijn tante, Margaretha van Oostenrijk, die toentertijd landvoogdes was van de Nederlanden. Een van zijn opvoeders daar was Adriaan van Utrecht, de latere paus Adrianus VI. In 1526 trouwde hij met Isabella van Portugal, een huwelijk dat bedoeld was om de banden met Portugal te versterken.

Van zijn voorouders erfde Karel erflanden die samen een lappendeken vormden van koninkrijken, hertogdommen, graafschappen en grote en kleine heerlijkheden. Rond 1545 woonden in deze gebieden ongeveer 40% van de totale Europese bevolking.

Een van de erflanden waren de Bourgondische Nederlanden waar ook het hertogdom Brabant deel van uitmaakte. Toen Karel nog minderjarig was, werd zijn grootvader Maximiliaan in naam bestuurder van dit gebied. In zijn plaats benoemde hij zijn dochter Margaretha als landvoogdes. Ook nadat Karel meerderjarig was verklaard, bleef zij een leidende rol in het bestuur spelen. Na haar dood in 1530 benoemde Karel zijn zuster Maria van Hongarije als haar opvolgster.

Tijdens de regeerperiode van Karel V veranderde de politieke kaart van Europa ingrijpend door de versterking van het centrale gezag en de opkomst van Spanje als wereldmacht. Het was ook de periode waarin al lang sluimerende onlustgevoelens op kerkelijk gebied tot een uitbarsting kwamen. In cultureel opzicht veranderde er veel door het humanisme en daarmee samenhangende intellectuele ontwikkelingen.