Bisschop Franciscus Sonnius
Op 10 maart 1561 werd Franciscus Sonnius aangesteld als de eerste bisschop van 's-Hertogenbosch. Sonnius was een boerenzoon die rond 1506 in Son was geboren. Hij studeerde in Leuven en groeide uit tot een bekwaam bestuurder die onder meer in opdracht van Filips II diplomatieke diensten verleende. Ook werkte hij enige tijd als inquisiteur, een functie die niet paste bij zijn milde karakter en waaruit hij in 1557 op eigen verzoek werd ontheven.
Als theoloog woonde hij de tussen 1545 en 1552 de eerste en tweede zitting bij van het Concilie van Trente. Dit concilie had tot doel de katholieke kerk als instituut te vernieuwen en instrumenten aan te reiken die de oprukkende reformatorische stromingen het hoofd konden bieden.
Na zijn komst naar Den Bosch ondervond Sonnius veel weerstand. De kloosters waren niet gediend van zijn inmenging in hun zaken, de adel was bang dat de bisschop in de vergaderingen van de Staten van Brabant hun positie kon doorkruisen en de geestelijken van het bisdom vreesden de controle op hun doen en laten. Bovendien was de financiële tegemoetkoming voor de bisschop slecht geregeld, waardoor zijn armslag beperkt bleef. Bij zijn installatie in de Sint-Jan bleven de ambachtsgilden weg, omdat zij, als representanten van het gewone volk, angst hadden voor Sonnius als inquisiteur. Ook onder de Bossche bevolking waren veel mensen die sympathiseerden met het Calvinisme en men verwachtte dat Sonnius als oud-inquisiteur daaraan hardhandig een einde zou willen maken. De tegenwerking had onder meer tot gevolg dat Sonnius in 1665 van het weinig coöperatieve Bossche kapittel geen toestemming kreeg om de decreten van Trente officieel in de Sint-Jan af te kondigen. Hij moest daarvoor uitwijken naar de Predikherenkerk.
Overigens kan men stellen dat kwaliteit van de priesters in de parochies bij het aantreden van Sonnius al heel wat verbeterd was ten opzichte van het begin van de 16de eeuw. Uit een onderzoek in de dekenaten Hilvarenbeek, Cuijk en Woensel bleek dat in 1551-1570 de helft van de zielzorgers een academische opleiding had genoten, meestal aan de Universiteit van Leuven.
In 1566 moest Sonnius meemaken hoe het middeleeuwse interieur van de Sint-Janskathedraal in de beeldenstorm werd verwoest. In de daaropvolgende jaren werd de rust door Alva hersteld. Omdat de bevolking weinig gelukkig was met dit harde optreden, heeft dit aan de populariteit van Sonnius niet bijgedragen. Ondertussen bleven de religieuze verschillen nog jaren lang bestaan. Sonnius zou die ontwikkeling, althans in Den Bosch zelf, niet meer meemaken. In 1570 werd hij aangesteld als bisschop van Antwerpen. Daar overleed hij in 1576.
In het Noordbrabants Museum is de bisschopsmijter een van de weinige tastbare herinneringen aan de eerste bisschop van het bisdom.
Lees een uitgebreide biografie van Franciscus Sonnius op Thuis in Brabant.
