De 13de eeuw
De strijd tussen het hertogdom Brabant en het graafschap (vanaf 1339 hertogdom) Gelre gaat ver terug. Al vóór 1200 hadden zowel Brabant als Gelre al belangstelling voor de gouw Taxandria, de rechtsvoorganger van de Meierij, zowel vanwege de stijgende welvaart van dit gebied als om militaire motieven. Dit leidde over en weer tot kleine gewapende conflicten waarin ook de lokale adel een rol speelde, soms zelfs een dubbelrol. Met name voor het Brabantse platteland hadden deze schermutselingen nadelige gevolgen. De stichting door Hendrik I van 's-Hertogenbosch kort voor 1200 en de aanwijzing van een reeks steden in of kort na 1230 moet gezien worden als een poging de Brabantse greep op de Meierij te vergroten.
In 1203 sloten Brabant en Gelre een verdrag waarbij het graafschap Rode werd overgedragen aan Hendrik I. In 1206 werd een huwelijkscontract gesloten waarbij Gerard III van Gelre, de zoon van de graaf van Gelre, en Margaretha van Brabant, de dochter van Hendrik I, zouden trouwen, waarbij Margaretha het absolute bezitsrecht (allodium) van Rode zou krijgen. Dit graafschap betrof een vrij groot gebied rond en vooral zuidoostelijk van Sint-Oedenrode, het noordelijke deel van het latere Kwartier Peelland met de plaatsen Sint-Oedenrode, Liempde, Son. Breugel, Veghel, Erp, Schijndel, Stiphout, Lieshout, Aarle-Rixtel, Beek en Donk, Bakel, Deurne, Lierop, Tongelre, Nuenen, Gerwen en Nederwetten. In 1229 ging het gebied definitief over naar Brabant toen Gerard III het voor 2000 marken aan de hertog van Brabant verkocht. Door de verwerving van dit gebied werd de noordoostelijke grens van het hertogdom beter verdedigbaar.
Jan I van Brabant raakte in conflict met graaf Reinoud I van Gelre nadat hij het opvolgingsrecht had gekocht over het hertogdom Limburg van een van de erfgenamen van de kinderloos gestorven hertogin Irmgard. Reinoud I wilde dit niet accepteren. Dit leidde in 1288 tot de Slag bij Woerden. De graaf van Gelre werd daar verslagen en Limburg werd definitief aan de hertog van Brabant toegewezen.
