De 16de eeuw

De strijd met Gelre bereikte een hoogtepunt in de 16de eeuw. Behalve enerzijds het hertogdom Brabant met de Bourgondische hertogen en anderzijds het hertogdom Gelre waren daar in de 16de eeuw ook vele delen van zowel de noordelijke als zuidelijke Nederlanden bij betrokken. De strijdende partijen hadden bovendien banden met Spanje of Frankrijk die elders in Europa hun tegenstellingen uitvochten. Feitelijk ging de strijd om de uitbreiding van de macht van de Bourgondiërs en de Habsburgers in de Noordelijke Nederlanden.

De vijandelijkheden in de 16de eeuw begonnen in 1502 toen de Bourgondiërs Arnhem veroverde in een poging hun oude claims op het hertogdom Gelre terug te krijgen. Karel van Gelre wist met steun van de Fransen een groot stuk van oostelijk Noord-Nederland te veroveren. In 1523 strekte zijn macht zich uit in het gebied dat globaal de huidige provincies Gelderland, Overijssel, Drente, Groningen en Friesland bestrijkt, plus een deel van het huidige Noord-Limburg en een daaraan grenzend gebied in Duitsland.

Perioden van tijdelijke vrede werden afgewisseld met perioden van strijd. Een grote rol daarin speelde Maarten van Rossum die van 1519 tot 1543 bevelhebber was van het leger van Gelre. Hij is berucht geworden vanwege de guerrillatechnieken waarmee hij in vijandelijke gebieden dorpen en zelfs steden terroriseerde. Zo werd in 1528 Den Haag door hem geplunderd. Deze plundertochten hadden niet alleen een strategisch doel maar waren ook bedoeld om met de buit en de brandschattingen de oorlog van Gelre te kunnen financiëren. In 1542 en 1543 trok hij met zijn leger moordend en plunderend door Brabant. De verwoestingen hebben diepe sporen achtergelaten. Door de slechte economische omstandigheden kwam Brabant de vernielingen maar moeilijk te boven en toen men de zaken uiteindelijk weer wat op orde begon te krijgen stond de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) voor de deur.

De Gelderse oorlogen eindigden in 1543 met de Vrede van Venlo waarbij het hertogdom Gelre werd overgedragen aan Karel V en dus een onderdeel werd van het Habsburgse rijk.