Breda tot ca. 1950

In 1902 had Breda een Stedelijk Museum voor Geschiedenis en Oudheidkunde gekregen. Voor de ontwikkeling van de eigentijdse kunst had dit echter geen directe betekenis. Wel van invloed was een initiatief uit 1922 van de kunstenaar Dio Rovers die in Breda een eigen schildercursus had opgezet. Deze was tamelijk succesvol. Kort na de Tweede Wereldoorlog ontstond hieruit een Vrije School voor Beeldende Kunsten, die later zou uitgroeien tot de Academie voor Beeldende Kunsten Sint-Joost.

Het succes van de cursussen van Dio Rovers leidde in 1933 tot de oprichting van de Bredasche Kunstkring die het plaatselijke kunstleven probeerden te stimuleren door het organiseren van exposities en lezingen. Naast Dio Rovers waren de initiatiefnemers Paul Windhausen, Gerrit de Morée een de van oorsprong Amsterdamse kunstenaar Jan Strube. Later werd de naam van de Kunstkring veranderd in Noord-Brabantse Vereniging van Beeldende Kunstenaars Jeroen Bosch.

De betekenis van al deze activiteiten lag in het feit dat ze in Breda de ogen openden voor cultuur in brede zin en schilderkunst in het algemeen. De prestaties op schilderkunstig niveau waren minder hoog en bleven ook achter bij wat er in die jaren in de Brabantse hoofdstad gebeurde.

Het meest karakteristiek was misschien nog wel het werk van Jan Strube. Op een vaak humoristische wijze legde hij het volksleven in Breda en de omliggende dorpen in schilderijen en tekeningen vast.

De kritiek die wij nu hebben op zijn werk is dat de documentaire waarde die zijn werk zonder enige twijfel heeft, soms weer wat teniet wordt gedaan doordat hij in zijn tekeningen en schilderijen een gefantaseerd beeld geeft van het 'oorspronkelijke Brabant', een Brabant waarvan we weten dat het in die vorm niet heeft bestaan of geflatteerd is. 

We noemen hier ook de schilder Jan Theuns die in een aantal schilderijen het leven op het Brabantse platteland heeft geregistreerd.