Kunst van ca. 1850 - ca. 1900
Tussen 1850 en 1900 zien we in Noord-Brabant een reeks van ontwikkelingen. Het is nog niet zo eenvoudig om alle kunstenaars binnen die ontwikkelingen in te delen omdat zij in de loop van hun leven soms van stijl veranderden. Een aantal van hen zou dan ook probleemloos in meerdere groepen kunnen worden ingedeeld.
Tegen het einde van de eerste helft van de 19de eeuw begon de herleving van de kerkelijke kunst in Noord-Brabant. Vooral beeldhouwers waren hier actief. Zij profiteerden van de grote vraag naar beelden voor de vele nieuwe kerken die werden gebouwd en ingericht. Hendrik van der Geld was de belangrijkste van hen.
Tussen de kunstenaars die zich niet of amper met kerkelijke opdrachten bezighielden is er in de eerste plaats een groep schilders die vasthoudt aan de romantische tradities van vóór 1850, vaak tot laat in de 19de eeuw. Een deel van deze schilders was nu eenmaal gevormd in deze stijl en paste zich niet aan toen de smaak in de loop van de 19de eeuw geleidelijk aan veranderde. Constantinus Cornelis Huysmans hoort tot die groep, maar ook Adriana Haanen, August Knip en Henriëtta Ronner-Knip. Bij deze groep kunnen we ook de schilders rekenen die aansluiting zochten bij oudere schilderstijlen zoals de Hollandse genreschilderkunst, bijvoorbeeld Charles Grips, of de Vlaamse primitieven, bijvoorbeeld Gerard Leonardus van Genk. De Bosschenaar Frans Kops zou zelfs tot ver in de 20ste eeuw in deze lijn doorwerken. Piet Slager sr. is ook in deze traditie opgeleid maar hij maakte zich daar snel uit los en koos voor een geheel eigen ontwikkeling als portretschilder.
De tweede groep bestaat uit schilders die op zoek gingen naar wat zij beschouwden als het 'authentieke Brabant'. Zij streken neer in Dongen en omgeving en schilderden daar zowel het landschap als taferelen uit het leven van de boeren, portretten en binnenhuizen. Veel van deze schilders, onder wie enkele zeer grote namen, kwamen van buiten Brabant of zelf Nederland. In de omgeving van Bladel werkten Victor de Buck en Joseph Gindra. Vincent van Gogh staat waarschijnlijk nog het dichtste bij deze laatste groep. In zijn vroege periode selecteerde ook hij gewone mensen als onderwerp voor zijn tekeningen en schilderijen.
Tenslotte zien we tegen het einde van de eeuw een groep schilders die zich losmaken van de 19de-eeuwse tradities en die door stijl of onderwerpkeuze aangeven dat een ander tijdvak is aangebroken. Derkinderen is één van hen, evenals Antoon van Welie en in zekere zin ook Pieter de Josselin de Jong.
