Monogrammist 'bos met het mes'

Een aantal bijzonder goed uitgevoerde gravures werd gesigneerd met het woord 'bos' en een mes. Deze combinatie kan alleen maar wijzen op 's-Hertogenbosch.

Deze stad was in de late middeleeuwen tot ver in Europa bekend om de hoge kwaliteit messen die daar werden geproduceerd. De meer luxe exemplaren werden gedecoreerd met graveerwerk, dat zou de aanwezigheid van het mes al signatuur kunnen verklaren. Misschien heeft de graveur van deze prenten verbindingen met deze messenproducenten gehad of werd hij aangetrokken om het decoratiewerk aan de messen uit te voeren.

Hoewel het bewijs nog ontbreekt, wordt aangenomen dat de naam achter het kryptische monogram die van Michiel van Gemert is, een edelsmid die meerdere opdrachten kreeg van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap. In 1503 was Van Gemert van buiten de stad  toegelaten tot het gilde van de Bossche edelsmeden zonder dat hij daarvoor de voorgeschreven leerperiode had doorlopen. Vermoedelijk was dit omdat hij ook op andere terreinen dan de edelsmeedkunst excelleerde. In enkele archiefstukken wordt overigens ook gesproken over tekeningen die hij liet drukken. 

Van Gemert tekende in een stijl die doet denken aan de Duitse graveur Martin Schongauer en was bekend met het werk van Albrecht Dürer, zoals blijkt uit een kopie dat hij maakte van dienst gravure van Sebastianus. Schongauer was een van de 15de-eeuwse graveurs die veel aandacht besteedden aan het weergeven van duivels als gruwelijk misvormde monsters.

Uit het werk van de monogrammist 'bos met het mes', waarschijnlijk dus Van Gemert, blijkt dat prenten van Schongauer in de late middeleeuwen ook in Den Bosch bekend waren en dus ook het werk van Bosch beïnvloed kunnen hebben.