Pieter Bruegel de Oude

Pieter Bruegel de Oude markeert feitelijk het begin van de Nederlandse kunst na 1550. Over zijn herkomst bestaat geen zekerheid. Er zijn twee mogelijkheden. Hij zou geboren kunnen zijn in het huidige Bree in Belgisch-Limburg. Dit plaatsje werd vroeger ook Brede of Breda genoemd. De tweede mogelijkheid is dat hij in de Noord-Brabantse stad Breda werd geboren. Ook zijn geboortejaar staat niet vast. Waarschijnlijk was dat rond 1520.

Feitelijk is de plaats van zijn geboorte ook niet echt van belang. Bruegel zal al jong het ouderlijk huis verlaten hebben om in Antwerpen opgeleid te worden tot schilder. In 1546 werd hij daar opgenomen in het schildersgilde. Hij studeerde bij Pieter Coecke van Aelst en maakte een reis naar italië waar hij zich vooral bezighield met het tekenen van landschappen. Hij trouwde met de dochter van ieter Coecke van Aelst en verhuisde in 1563 naar Brussel.

Het werk van Bruegel onderscheidt zich van zijn laatgotische voorgangers doordat het traditionele, Vlaamse aspecten combineert met een oriëntatie die beïnvloed is door het humanisme en door de renaissance. Zelfs in zijn religieuze werken is het profane aspect volop aanwezig. Bruegel had ook oog voor het landschap, de natuur, de mensen, het leven van de boeren op het platteland, voor hun vaak moeilijke levensomstandigheden en voor de vele volkse details van het dorpsleven. Volgens de verhalen reisde hij veel rond door Zuid-Nederland om schetsen te maken voor zijn schilderijen en om het contact met het gewone leven niet te verliezen. Daarbij zal hij zeker ook Noord-Brabant hebben aangedaan. Het is echter niet mogelijk om in zijn werk topografische of andere details aan te wijzen die een directe verwijzing zijn naar Noord-Brabantse locaties. In algemene zin kunnen we wel zeggen dat de sfeer die hij schildert ook het alledaagse leven daar weergeeft. Dat wordt overigens bevestigt doordat hij zo nu en dan volksgebruiken afbeeldt die ook uit deze provincie bekend zijn. Bovendien was Bruegel een groot bewonderaar van het werk van Jheronimus Bosch. Hij heeft deze schilder nagevolgd en motieven van zijn werk overgenomen.

In Noord-Brabantse collecties bevinden zich tot op heden geen schilderijen van Bruegel. Wel bezit het Noordbrabants Museum werk van Pieter Brueghel (de schrijfwijze van de naam is anders) de Jonge die veel werk van zijn vader heeft gekopieerd of als voorbeeld voor nieuwe schilderijen heeft gebruikt.