De tweede muur

Vanaf 1318 werd met toestemming van de hertog van Brabant gebouwd aan een tweede, veel grotere, ommuring. Die omvatte al een groot deel van de latere 17de-eeuwse vestingstad, met uitzondering van de strook land aan weerszijden van wat tegenwoordig de Vughterstraat heeft en het Hinthamereinde. Die werden respectievelijk tussen 1350-1400 en 1450-1500 ommuurd.

De grote stadsuitleg binnen de tweede muur zal niet zonder problemen zijn verlopen, want het betrof lager gelegen land dat moest worden opgehoogd om wateroverlast te beperken. De locatie en de omgeving van de Sint-Jan werd vóór 1400 drie maal verhoogd van ca. 420 cm +NAP tot ca. 520 cm +NAP.

Voor de muren van de grote stadsuitleg uit de 14de eeuw werden onder meer de bak- en tufstenen gebruikt waarmee in de 13de eeuw de oudste muren waren opgetrokken. Deze ongeveer 8 meter hoge muren bestonden uit bogen op zware pijlers (poeren) die aan de buitenzijde geheel door muurwerk werden afgesloten. Ze droegen een weergang met kantelen van waaraf schutters een aanstormende vijand konden bestoken. Op regelmatige afstanden werden meer dan twintig halfronde torens, vijf waterpoorten en vijf landpoorten aangebracht. Al in de 15de eeuw waren deze muren niet meer optimaal geschikt voor de verdediging van de stad omdat de vuurkracht van het geschut door de uitvinding en toepassing van het buskruit sterk was toegenomen. Met name de relatief dunne kantelen die de weergang moesten beschermen verloren toen hun functie. De muurtorens werden verlaagd en omgebouwd tot rondelen van waaruit de verdediging kon worden gevoerd. Aan de stadszijde van de muren werden aarden wallen opgeworpen om de muren te verzwaren.  

De tweede stadsmuur valt grotendeels samen met de robuuste vestingwerken uit de Tachtigjarige Oorlog. Toch is op vele plaatsen de middeleeuwse aanleg nog herkenbaar. Zo is van de 14de-eeuwse toren voor de Judasbrug de gehele onderbouw bewaard gebleven. Oorspronkelijk was het een hoge toren die ruim boven de aansluitende vestingmuren uitstak en die bekroond werd door een spits. De toren is het beste te zien vanaf de Pettelaarseweg, dicht bij de Hekellaan.