Oudste muren

De stad 's-Hertogenbosch werd vanaf de 13de eeuw ommuurd. Van deze oudste muren zijn nog op verschillende plaatsen in de stad restanten aanwezig die na de uitleg van de stad geen functie meer hadden en werden opgenomen in latere bebouwing. Op de hier afgebeelde tekening is in een rode kleur de ligging van de stadsmuren aangeven waarvan het bestaan door opgravingen of andere onderzoekingen bekend is.

Deze oudste, 13de-eeuwse, ommuring omsloot slechts een klein gedeelte van de huidige historische binnenstad, een terrein van ongeveer negen hectare. Dat is merkwaardig omdat het terrein buiten deze muren in de 13de eeuw al bebouwd was. Blijkbaar echter heeft men op dat moment besloten de ommuring beperkt te houden, misschien omdat men bij de keuze voor dit tracé gebruik kon maken van natuurlijke terreinomstandigheden zoals de aanwezigheid van een hoge zandrug en de loop van kleine riviertjes die als stadsgracht konden worden gebruikt.

Een van de weinige zichtbare restanten van de vroegste middeleeuwse ommuring zijn de muurresten van de in 1813 afgebroken Leuvense poort die bij de bouw van een huis zijn gebruikt.