Arrondissementsrechtbanken

Door de vernieuwingen in de organisatie van de rechtspraak in Nederland zijn de begrippen arrondissementsrechtbanken en kantongerecht komen te vervallen. Tegenwoordig wordt voor beide instituten de aanduiding rechtbank gebruikt. Als bouwkundig monument zijn in Noord-Brabant nog wel enkele arrondissementsrechtbanken en kantongerechten bewaard gebleven. 

De arrondissementsrachtbank van Eindhoven werd gebouwd tussen 1841 en 1843. De gevel van het gebouw aan het Stratumseind heeft een streng neoclassicistische vormgeving met een licht vooruitspringende middenrisaliet. Op het niveau van de begane grond is een bepleistering met blokvormen aangebracht die wordt bekroond door een zware, ver uitspringende architraaf.

In Breda staat aan de Kloosterlaan de arrondissementsrechtbank (en kantongerecht) die ontworpen werd door W.C. Metzelaar, dezelfde architect die samen met zijn vader de koepelgevangenis in die stand heeft gebouw. Het gebouw werd tussen 1892 en 1893 opgetrokken in een stijl die herinnert aan de Hollandse renaissance. Het exterieur is versierd met metselmozaïeken en tegels. De twee vleugels van het gebouw komen samen in een overhoeks geplaatste uitbouw die voorzien is van een trapgevel met overhoeks geplaatste pinakels.