Breda, O.L. Vrouwekerk

De Onze Lieve Vrouwekerk (Grote Kerk) van Breda trok tot aan de beeldenstorm pelgrims aan door het bezit van de Hostie van Niervaert en een reliek van het Heilig Kruis.

Omstreeks 1300 vond de turfsteker Jan Bautoen vlak bij het dorpje Niervaert (het latere Klundert) een ongeschonden hostie in het veen. Toen hij de hostie probeerde op te rapen, begon die te bloeden. Daarop werd een plechtige processie georganiseerd die de hostie naar de parochiekerk van het dorpje bracht, waar al snel een grote verering op gang zou zijn gekomen.

Omdat Niervaert tijdens de Elisbathsvloed van 1421 zodanig ernstig te lijden had gehad dat het dorp feitelijk als verloren moest worden beschouwd, liet Jan IV van Nassau de hostie in 1449 overbrengen naar de Onze Lieve Vrouwekerk van Breda waar zij werd bewaard in de Annakapel. Het aantal pelgrims nam daar alleen nog maar toe en in 1463 werd een gilde opgericht dat zich inzette voor de verering van dit wonderdadige kleinood.

Sinds de beeldenstorm van 1566 is de hostie spoorloos verdwenen. In 2000 werd het Niervaertgilde heropgericht en in 2005 werd voor het eerst weer een Niervaertprocessie gehouden. 

Het verhaal over de vondst van de hostie van Niervaert staat niet op zichzelf. In de 14de eeuw was de christelijke devotie sterk geconcentreerd op alles wat verband hield met het lijden van Christus. In de liturgie, de mystiek en de volksdevotie werd ruim aandacht gegeven aan dit lijden en de lijdende Christus en het verdriet van Maria waren de dominante thema's in de religieuze kunst van die tijd. In die sfeer past de legende van Niervaert over de vondst van een bloedende hostie.

De hostie paste dan ook uitstekend bij een andere reliek van de Bredase kerk, een stukje hout dat afkomstig zou zijn van het kruis waaraan Christus was gestorven. De reliek werd bewaard in een verguld zilveren reliekkruis dat zich thans in het Breda's Museum bevindt.

Ook de reliek overleefde de beeldenstorm, maar bij de sloop van de kathedrale kerk van Sint Barbara is zij verdwenen en niet meer teruggevonden.