Kruisherenklooster van Sint Agatha

Het kruisherenklooster van Sint Agatha bij Cuijk werd in 1371 gesticht op een oeverwal van de Maas. In de huidige gebouwen zijn nog restanten bewaard van de 15de-eeuwse kloostergang uit de 15de eeuw. Het best bewaarde onderdeel is de kapel die in de tweede helft van de 15de eeuw werd gebouwd en omstreeks 1500 met drie traveeën werd verlengd. Het is een eenbeukige kapel die met kruisribgewelven is overkluisd. Ook het langgerekte poortgebouw uit 1644 is grotendeels bewaard gebleven.

Het klooster kwam na een lange periode van grote productiviteit in de 16de eeuw in problemen. De onbeschermde ligging in strategisch gebied maakte het een speelbal van Spaanse en Hollandse troepen die in dit gebied rondzwierven. Zelfs een vrijbrief van Willem van Oranje kon niet verhinderen dat kloosterlingen gevangen werden gezet, dat de kostbare kloosterbibliotheek op zeven karren naar Leiden werd gebracht en dat een gedeelte van het gebouw werd gesloopt om als bouwmateriaal voor een militaire versterking gebruikt te worden.

Tussen 1582 en 1653 moesten de kloosterlingen verschillende keren voor korte of langere tijd vertrekken. Uiteindelijk werd in 1653 een regeling getroffen dat zij hun klooster mochten blijven bewonen en zelfs novicen mochten aannemen. Ook in de Franse tijd heeft men aan uitzetting kunnen ontkomen. Wel werden 1400 kostbare boeken weggehaald uit de kloosterbibliotheek en mocht men tot 1840 geen novicen aannemen. Het klooster ontsnapte echter ternauwernood aan de ondergang.

Na 1840 zette het herstel in en was het klooster ruim een eeuw lang zeer actief in de zielzorg, het onderwijs en de missie. Tegenwoordig biedt het klooster onderdak aan de Erfgoedcentrum voor Nederlands Kloosterleven.