Helmond
Het drassige gebied waar Helmond ligt werd vanaf de 12de eeuw ontgonnen vanuit een uithof van de Norbertijnerabdij in Floreffe. Vóór die tijd waren daar al twee agrarische nederzettingen ontstaan, één op de Heuvel bij het Hoogeind, en een tweede op een meer westelijk gelegen zandrug die 'die Haghe' werd genoemd. In die Haghe werd omstreeks 1150 een versterkte hoeve gebouwd, die later bekend is gebleven als 't Oude Huys. De resten van dit in hout opgetrokken complex met stenen toren werden in 1981 opgegraven.
De oudste vermelding van Helmond dateert van 1179. De stedelijke ontwikkeling kwam op gang nadat de heerlijkheid Helmond in 1220 was gekocht door de hertog Hendrik I van Brabant. Omstreeks 1232 verleende die de stadsrechten. Hendriks belangstelling voor Helmond was vooral strategisch bepaald: hij wenste de noordoostelijke grens van zijn hertogdom beter te beschermen tegen met name Gelre.
Zijn dochter Maria van Brabant werd in 1235 Vrouwe van Helmond en verbleef vaak op 't Oude Huys. Zij stichtte in 1238 in Binderen, iets ten noorden van de stad, een klooster van cisterciënzer zusters. Onder hun leiding werden de ontginningen in de omgeving uitgebreid.
In 1314 gaf de hertog van Brabant de stad in leen aan Jan II Berthout van Berlaer die de opdracht kreeg de stad te versterken. Er kwam een verdedigingsstelsen met aarden wallen, een stadsgracht en vier stadspoorten. Ook nam Jan II het initiatief voor de bouw van een nieuw kasteel, een stenen waterburcht, dichter bij de stad. Vermoedelijk werd met de bouw hiervan in het tweede kwart van de 14de eeuw begonnen.
Na 1350 nam ook de economische rol van Helmond toe. In 1376 kreeg de stad marktrechten van Johanna van Brabant en er ontwikkelde zich een belangrijke textielnijverheid. Helmondse handelaren verkochten hun wollen en linnen stoffen door geheel Brabant.
De voorlopige neergang van de stad was een gevolg van de Tachtigjarige Oorlog.
De kaart van Van Deventer geeft een beeld van het middeleeuwse Helmond. Door met de cursor over de afbeelding te gaan worden de belangrijkste locaties zichtbaar.
