Sint-Oedenrode, voormalige kapittelkerk van Sint-Oda

Grote, driebeukige kerken in de romaanse stijl zijn in Brabant niet bewaard gebleven. Ze moeten er wel zijn geweest. Zo had de Sint-Jan in 's-Hertogenbosch een romaanse voorganger waarvan nog grote delen van het bakstenen muurwerk bewaard zijn gebleven in de toren van de huidige kathedraal.

In Sint-Oedenrode stond een indrukwekkende driebeukige basiliek die we kennen uit tekeningen en waarvan iets van de maten zijn af te leiden uit het gedeeltelijk bewaarde gotische koor. De kerk was gewijd aan de heilige Oda.

Het was een tufstenen kerk die in de periode van de gotiek is uitgebreid met een bakstenen koor en waarvan toen ook de toren met een extra geleding is verhoogd. Aan de buitenkant was het muurwerk verlevendigd met grote rondbogen rondom de vensters in de lichtbeuk en de zijbeuk. Zulke bogen zien we in Noord-Brabant ook aan het schip van de kerk van Eethen.

Helaas is de romaanse Sint-Odakerk in het begin van de 19de eeuw gesloopt nadat in 1801 de toren was ingestort. Alleen het gotische koor is bewaard gebleven. De afmetingen daarvan zijn een belangrijk hulpmiddel bij de reconstructie van de verdwenen romaanse kerk.

Om een indruk te krijgen hoe de kerk er in werkelijkheid heeft uitgezien kunnen we haar vergelijken met die van Celles in de Belgische Ardennen die qua materiaal, afmetingen en bouwkundige details veel op die van Sint-Oedenrode lijkt.