Houten kerkgebouwen

Vóór 1100, en misschien ook nog lang daarna, stonden in Noord-Brabant alleen houten kerkgebouwen. De resten daarvan worden bij opgravingen soms teruggevonden in de vorm van paalgaten. Zo stonden in Gemonde achtereenvolgens een eenbeukige en tweebeukige houten kerk op de plaats van het latere - stenen - romaanse kerkgebouw. Hoe die kerken er precies hebben uitgezien weten we niet, maar afbeeldingen van houten gebouwen op laatmiddeleeuwse schilderijen helpen ons een voorstelling ervan te maken. Het waren vakwerkgebouwen, bestaande uit een skelet van houten palen, opgevuld met gevlochten wanden die met leem zijn afgestreken.
Soms zijn er archeologische aanwijzingen dat de oudste houten kerkjes gebouwd zijn op de plaatsen van oudere, voorchristelijke heiligdommen, bijvoorbeeld in Gemonde.

De sporen van de meeste houten kerkgebouwen zijn overigens verdwenen doordat de fundamenten van een latere stenen kerk ze heeft verstoord, ofwel omdat op de plaats van de houten kerk een begraafplaats werd aangelegd.